یاوران محیط زیست سیمره(یاوران منظومه شمسی) Seimare Environment helper

محیط زیست و منابع طبیعی در: شهرستان ،استان ،کشورجمهوری اسلامی ،منظومه شمسی - همایش ها وسمینارهای زیست محیطی داخلی و خارجی -مقالات زیست محیطی

 

 

نام و نام خانوادگی: نسرین ویسی                      

تاریخ فارغ التحصیلی: 1378                             رشته: علوم محیط زیست                         

استاد راهنما: دکتر احمد سواری                         

استاد مشاور: دکتر سید محمد باقر نبوی

عنوان پایان نامه به فارسی: بررسی ساختار اجتماعات فیتوپلانکتون ها در دریاچۀ سد دز با تأکید بر فاکتورهای زیست محیطی

چکیده:

سد مخزنی دز، بر روی شاخۀ اصلی رودخانۀ دز در 25 کیلومتری شمال شهر دزفول واقع شده، این سد یکی از بزرگترین سدهای کشور بوده و منبع اصلی تأمین آب دریاچۀ پشت این سد، رودخانۀ دز می باشد که از ارتفاعات بختیاری و اشترانکوه سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی و الحاق به رودخانۀ کارون، به خلیج فارس می پیوندد. کیفیّت آب دریاچۀ پشت سد، در طی یک سال از نیمۀ اوّل شهریور ماه 1376 تا نیمۀ اوّل خرداد ماه 1377، مورد بررسی قرار گرفت. این پروژه با حمایت ادارۀ کل حفاظت محیط زیست خوزستان به انجام رسید و هدف اصلی اجرای آن، بررسی ساختار اجتماعات فیتوپلانکتون ها در ارتباط با فاکتورهای زیست محیطی و نهایتاً مطالعۀ کیفیّت آب دریاچه از نظر شکوفائی احتمالی فیتوپلانکتون ها و اثر آن بر اکوسیستم دریاچه می باشد.

پروژه در 7 ایستگاه نمونه برداری با استفاده از نقشۀ گشت های میدانی بررسی محدوده و توپوگرافی منطقه در سطح دریاچه، اجرا گردید و از هر ایستگاه در هر فصل، سه نمونۀ سطحی برداشت شد. نمونه برداری با استفاده از تور پلانکتون با چشمۀ 50 میکرون و سطح 09/0 متر مربع که مجهز به یک دستگاه جریان سنج (فلومتر) بود، صورت گرفت. فاکتورهای فیزیکوشیمیائی آب شامل اکسیژن محلول، درجه حرارت، شوری، هدایت الکتریکی، کدورت و ph نیز مورد بررسی قرار گرفتند.

مقایسۀ نتایج حاصل از سنجش این فاکتورها با برخی از استانداردهای موجود، در اکثر موارد نمایانگر کیفیّت مطلوب آب جهت انواع مصارف بوده است. در بررسی فیتوپلانکتون ها 5 شاخه شناسائی شدند که در برگیرندۀ 7 رده شامل:

Dinophyceae(07/61%)،Bacillariophyceae(38/20%)،Chlorophyceae(96/8%)،    Cyanophyceae(48/5%)،Chrysophyceae(62/3%)،Euglenaceae(45/0%) و نهایتاً Xantophyceae (04/0%)، بودند و در هر یک از خانواده های Ceratium sp و Peridinium sp. از ردۀ دینوفیسه، Cyclotella sp. از ردۀ باسیلاریوفیسه،Oocystis sp.  وAnkistrodesmus sp. از ردۀ کلروفیسه Gleocapsa sp. و Chroococcus sp. از ردۀ سیانوفیسه و Dinobryon sp. از ردۀ کریزوفیسه، بیشترین تراکم را نشان دادند.

بر اساس شاخص های زیستی، بیشترین تنوع زیستی ( َH) در ایستگاه 1 تابستان معادل 970/2 و کمترین تنوع در ایستگاه 7 فصل بهار به میزان 998/0 مشاهده گردید. بیشترین غالبیت سیمپسون (λ) در ایستگاه 1 زمستان معادل 59/0 و کمترین آن معادل 07/0 در همین ایستگاه در فصل تابستان معین گردید. از طرفی کدورت، مهم ترین فاکتور محیطی شناخته شده که بر شاخصهای زیستی و فراوانی فیتوپلانکتون ها، مؤثر بوده است.

پائین ترین میزان کدورت در فصل پائیز به میزان  NTU 1 در ایستگاه 1 و 3  و بالاترین میزان آن در ایستگاه 1 فصل زمستان به میزان NTU 6 تعیین شد. با استفاده از شواهد و اختصاصات عمومی آب و جوامع بزرگ جلبکی و بویژه جلبک های غالب دریاچه که عمدتاً شامل ردۀ دینوفیسه بودند، دریاچه در وضعیت مزوتروفیک قرار می گیرد. البته آب دریاچه را نمی توان آلوده معرفی کرد زیرا شواهد زیادی در ارتباط با آلوده بودن آن در دست نمی باشد و خیلی از ایستگاه ها از نظر فاکتورها در حد استاندارد بوده اند، با این حال، وضعیت خاص در رابطه با آلودگی احتمالی در ایستگاه های 1، 5 و 7 بدلیل موقعیت آنها نسبت به سایر ایستگاه ها در فصول مختلف سال را نمی توان انکار کرد.

بررسی های انجام شده حکایت از بلوم های واقعی را نمی کند و در اکثر فصول چنین پدیده ای مشاهده نشده است. امّا تغییرات رنگ و تراکم بیش از حد در بعضی از فصول و ایستگاه ها، گویای نوعی شکوفائی است که اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، احتمالاً به شکوفائی اصلی تبدیل و از آن جائی که محتوی دینوفلاژله ها خطرناک است، ممکن است در آینده مشکلاتی را هم به همراه داشته باشد.

نهایتاً با توجّه به داده های موجود؛ فعالیت های کشاورزی، تأسیس روستاها در اطراف دریاچه و جاری شدن پساب های آن ها به دریاچه، بعنوان عوامل آلاینده تلقی شده و با افزایش این فعالیت ها، آلودگی دریاچه بیشتر شده است، زیرا این فاضلاب ها از طریق رودهای تغذیه کننده و مناطق مجاور به دریاچه می ریزند.

کلید واژه ها: اجتماعات فیتوپلانکتون ها، دریاچۀ سد دز، فاکتورهای زیست محیطی، عوامل آلاینده