افزایش غلظت گازهای گلخانه ای
افزایش مونوکسید کربن ، اکسید نیتروزن، دی اکسید سولفور،ترکیبات آلی فرار،مواد معلق حاوی عناصرسنگین و اختلالات سیستم تنفسی، عصبیِ، خون و سیستم ایمنی بدن،افزایش دما، تغییرات اقلیمی، بالا آمدن آب دریاها، تخریب لایه ازن،ایجاد بارانهای اسیدی ، ورود آلاینده ها به آب، خاک، گیاهان و نباتات و وتخریب لایه ازنCFC، افزایشتهدیدی جدی بر سلامت انسانها ،اختلالات سیستم ایمنی بدن، بروزسرطان (سرطان پوست).
عدم سلامت سیستم تنفسی وعصبی انسانها
اختلالات سیستم تنفسی، عصبیِ و خون ترکیب منوکسید کربن با هموگلوبین خون = کمبود اکسیژن خون وگاها ایجاد خفگیCO + Hb =COHb
آلودگی هوا
•مونوکسید کربن، اکسید نیتروزن، دی اکسید سولفور،ترکیبات آلی ولاتایل،مواد معلق، عناصر سنگین (اختلالات جسمی، روحی، عصبی...+ تولد ناقص +...)
•50% از امراض بدلیل وجود هوای ناسالم و آلوده میباشد
•58% از انرژی بدن توسط هوا تامین میشود،بیشتر از آنکه از آب و غذا تامین میشود
•انسانها روزانه 2 لیتر آب مصرف میکنند – در حالیکه 25000 – 15000 لیتر هوا تنفس میکنند.
•حدود 99% از اتمسفر در فاصله 18 مایلی از سطح زمین جای گرفته. اولین 5000 فوت مهمترین بخش اتمسفر است. اکثر مواد در نزدیکی سطح رمین قرار دارند.
•اگر در فاصله چند هزار فوت بالا قرار گیرید یعنی که در بالای 60% از آلودگیها هستید.
•بنا به گزارش ای پ ا(سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا) 50% از مریضیها در آمریکا به علت آلودگی داخل منازل است که 4 برابر میزان آلودگی در بیرون از منزل است. بعضی از این مواد شیمیایی 100 برابر بیشتر از بیرون است .
منابع آلودگی هوا
•- منابع طبیعی = طوفان و گردو غبار صحرا ها + دود و خاکستر آتش سوزی جنگل ها + املاح موجود در جو که توسط باد از دریا جدا میشوند مثل کلسیم وکلرور سدیم + فعالیتهای آتش فشانی + شهابهای آسمانی + منابع گیاهی و حیوانی همچون گرده گل و گازهای ناشی از فساد و تخمیر مواد و گازهای کشتزارهای برنج و گاوداریها ...
•- منابع غیر طبیعی یا انسان ساخت = منابع ثابت و منابع متحرک (منوکسید ودی اکسید کربن + اکسید های گوگرد + اکسید های ازت + ذرات معلق + هیدروکربورها + مواد رادیواکتیو
•آلودگیهای طبیعی (حاوی عناصر تشکیل دهنده خاک K, Na, Mg, Ca ...، که بیابانی هستند)
•آلودگیهای غیر طبیعی یا انسان ساخت، که آلودگیهای صنعتی بخشی از آن است و باعث آلودگی هوا و آلودگی آبها می شوند.
•آلودگی هوا - در اتمسفر = گازها و مواد یا ذرات معلق هریک دارای نیروی ثقل خاصی هستند که، بسته به کانون آلودگی، نوع و میزان آلودگی و شرایط اقلیمی، درمنطقه ای دور یا نزدیک به کانون ته نشین می شوند و رسوب می کنند. هر چقدر وزن آنها بیشتر و هوا ساکن تر باشد، زودتر و نزدیکتر به کانون رسوب می کنند، و هر قدر سبکتر و در مسیر هوای پر تحرک قرار گیرند، دورتر ته نشین می شوند و گاهاً تا مسافت هزاران کیلومتر انتقال می یابند.
•نوع، اندازه و شدت ذرات صنعتی تابعی از فعالیتهای انسانی است که به نوع صنعت مورد نظر چون معدن کاری، ریخته گری، ذوب فلزات ... بستگی دارد. این ذرات که در اندازه های کوچک و زاویه ای هستند و حاوی عناصر سنگین و سمّی می باشند، از قابلیت بالایی برای نفوذ به سیستم تنفسی برخوردارند.
•ذرات طبیعی که به ذرات بیابانی موسوم است دارای اندازه های بزرگتر و دوّار است و سریع ته نشین می شود. گاهاً ته نشینی ذرات، که به اندازه و وزن و در واقع نیروی ثقل آنها بستگی دارد، در فاصله چند متر تا چند صد متر به عنوان رسوب خشک (dry deposition) ته نشین و دیده می شوند. (30% گرد و غبارهای خلیج فارس عموماً از این نوع هستند که از مناطق جنوبی آن وارد می شوند.)
•ـ افزایش گازهای گلخانه ای = افزایش خطر بارانهای اسیدی و رسوب تر
•بیشترین اثر ته نشینی ذرات زمانی است که رسوب تر wetdeposition deposition؛ با بارانهای اسیدیacidic rain یا نزولات اسیدی acidic precipitation همراه باشد.
•با یک درجه کاهش PH ، غلظت یون هیدروژن 10 برابر زیاد می شود، PH در طبیعت پی اچ یک نداریم .در پی.اچ سه، از هر 1000 مولکول آب یکی یونیزه شده.
•نزولات اسیدی (باران، برف، تگرگ، شبنم و مه) دارای PH کمتر از 6/5 میباشند.
•در مناطق بیابانی، به علت وجود گرد و غبار، بارانهای اسیدی خنثی می شوند؛ اما در مناطق مرطوب، نزولات جوی، اسیدی می شوند؛ که در آن SOx حدود 60 %، NOx حدود 30% و Cl2 حدود 10% مؤثر می باشند.
[با توجه به آلودگی زیاد تهران میزان بارانهای اسیدی کم است، زیرا منطقه خشک و نیمه خشک و دارای گرد و غبار نیز هست.
کربن مونوکسید (CO)
•اثر کربن مونوکسید بر انسان = ترکیب با هموگلوبین COHb = کربوکسی هموگلوبین، تاثیر بر سیستم عصبی و بینایی و علائم روانی، اختلال بر اندامهای بدن، سردرد، خستگی، اختلالات تنفسی، کوما و مرگ
•میزان COHb در افراد سیگاری زیاد است. موقعیت جغرافیایی، شغل و شرایط جوی در میزان COHb موثر است ولی نژاد، جنسیت، سن، قد و وزن اثری ندارند.
•کنترل CO = اصلاح موتور، پیشرفت رآکتورهای سیستم اگزوزی، ابداع سوختهای مناسب، کاهش مواد افزودنی، اختراع موتورهای گازسوز و مشابه آن مثل متانول؛ سیستمهای دیگری نظیر مخلوط بنزین و الکل، مخلوط بنزین و آب، مخلوط بنزین، آب و الکل.
•اندازه گیریCO توسط دستگاه مادون قرمز IR انجام می شود، که برای ثبت مستقیم CO ساخته شده است.
• SO2 گازیست بیرنگ که به سهولت در آب حل می شود و سریع جذب مخاط غشایی بینی و مجرای تنفسی می گردد.
•مقدار SO2 توصیه شده در هوا در 24 ساعت روز 125 و در طول سال 50 میکروگرم بر متر مکعب است.
•SOx بر اثر سوخت ذغال سنگ، نفت و گازوئیل و NOx بر اثر سوخت بنزین متصاعد می شود.
•NOx و SOx از اتمسفر توسط ریزشهای جوی وارد اکوسیستمهای آبی می شوند و تنها NOx است که به صورت نیترات وارد چرخه غذایی می شود.
•تعیین NOx یا SOx سالانه در یک اکوسیستم با مساحت 4 کیلومتر مربع و ریزشهای جوی حدود 600mm در سال و میانگین حدود ppm2 NOx یا SOx برابر است با :
• تن در سال 8/4 = 106 ÷ (2×6/0 × 106 × 4 )
تبدیل به تن میانگین× بارندگی× مساحت
SO2
•سالانه 190 میلیون تن گوگرد وارد اتمسفر می شود که 60 میلیون تن ناشی از فعالیتهای انسانی و 129 میلیون تن بر اثر پروسه های طبیعی است.
•سالانه 48 میلیون تن ترکیبات NO2 وارد اتمسفر می شود؛ که 31 میلیون تن آن از طریق فعالیتهای انسانی، و 17 میلیون تن بصورت طبیعی است.
•سالانه 54 میلیون تن NH3 وارد اتمسفر می شود، که 41 میلیون تن آن از طریق فعالیتهای انسانی، و 13 میلیون تن به صورت طبیعی وارد شده.
•ورود کلراید به اتمسفر عمدتاً توسط سوخت زباله بویژه ترکیبات PVC (پلی ونیل کلراید) است.
•کلراید ناشی از مصرف جهت ذوب یخ و برف جاده ها در زمستان و اسپری یا پخش آب دریا در مناطق ساحلی باعث خوردگی در قطعات فلزی اتومبیل می شود.
محمد فیضی
یاوران محیط زیست سیمر(زمین)
